I Midtbøs bakkar

(Roman, 1995, utdrag)

I Midtbøs bakkar
Minne frå eit samliv
 
 
Det var i Oslo vi møttest. Han kom frå Fredrikstad, der han hadde lege om sommaren og gjort ”studier” til Tun bruk, med tanke på tredje bind i Dyregodt-serien, DEI UKJENDE MENNENE. Eg kom frå Trysil, hadde vore heime på ferie og skulle no ned att til sekretærposten i Sveits som eg hadde hatt eit par års tid. Mor hadde ærend til Oslo samtidig. Vi reiste i følgje inn, og budde hos eit par gode venner av henne og far, Ragna og Edvard Os.
            Den andre diktsamlinga mi var nettopp utkommen, altså hadde eg lovleg ærend opp på Aschehoug, til den blide danske Georg Møller. Eg kom til å gå dit i følgje med Oskar Braaten. Der oppe trefte vi Mikkjel Fønhus, han var på bytur han òg. Moro å få helse på den karen, eg hadde visst om han så lenge.
            Da eg kom heim til Os eit par timar seinare, kom det straks ein telefon frå Fønhus. Om eg kunne ha lyst å komme ned på Bondeheimen og treffe han og Tarjei Vesaas?
            Klart eg hadde lyst! Men da eg kom ned på Bondeheimen, var den gode Mikkjel fordufta, han hadde kome i tankar om noko anna han måtte gå på nett da.
            Fønhus altså ute, men Vesaas inne. Eg stod spent og venta, såg han komme mot meg innanfrå den lange hotellkorridoren. Etter det fotografiet av han som vanka rundt i avisene den hausten, hadde eg sett for meg ein stuttvaksen kraftig kar, tverraksla, med snau skolt. Skolten stemte, elles var han heilt annleis å sjå til enn eg hadde trudd. Høg, slank, ledig. Litt brydd såg han ut til å vere, han òg. Men blid, smilande frå øre til øre med ein fin sterk tanngard.
             Han spurde straks: skal vi gå på Theatercafèen og få oss middag? Ja takk, det passa bra. Vi dit, fann eit bord. Maten kom på bordet. Eg var svolten og tok for meg. Men han, svært så varsamt som han forsynte seg? Ja, tilstod han, eg kom beint frå middagsbordet på Bondeheimen, eg, da De kom.
            Ein liten triumf med ein gang: han kjøper ein ekstra middag for at vi skal få vere i lag. Og straks etter ein til. Ei sigarettjente kom bort til bordet vårt. Han kjøpte ein tipakning, baud meg, tende ein sigarett sjølv. Første og siste gang eg har sett han røyke. Det vart elles med eit par drag, så stumpa han røyken: nei, eg røyker ikkje eg, De kan ta heile pakka.
            Da eg kom heim til rommet hos Os, var det blitt seint, og mor hadde lagt seg. Men sov gjorde ho sjølvsagt ikkje. Med same eg opna døra, kom røysta hennar inne frå det mørke rommet: ”Nå, du trefte Vesaas?”
            Ja visst hadde eg treft han. Mor spurde tørt: ”Var han normal, han da?”
 
Nokre timar i lag den dagen og eit par til den neste – det greidde seg. Det var vår i Oslo om det aldri så mykje var først i november. Grøne plener og svarte våte tre i Slottsparken, og Olaf Bulls dikt som vi gjekk og sa fram i munnen på kvarandre:
           
                        Husker du forårets tid der –
                        Emerenze Christence, dit navn være lovet –
                       Digvil eg ømt i rytmer nagle fast!
           
            Mikkjel Fønhus kom over oss oppe på hotellrommet til Tarjei etterpå. Det måtte han gjerne, vi sat svært så pynteleg ved sida av kvarandre i sofaen. Men han kjende nok kva som låg i lufta, han vart litt rar i maska. Tarjei reiste frå byen nokre timar seinare, og om kvelden bad Mikkjel meg med på Nationalthateret, og på restaurant etterpå – mest for å finne ut korleis sakene stod, trur eg. Men det vart han no like klok av.
            Neste dag gjekk eg på toget til Sveits. Hadde den nyutkomne SIGRID STALLBROKK med til reiselektyre. Sleit litt med å bli like oppglødd for den boka som eg hadde vore for FARS REISE i fjor. Det lykkast ikkje heilt.
 
Vi skreiv flittig til kvarandre om vinteren. Om våren fekk han eit stipend og drog strake vegen ned til Genfersjøen. Eg var på stasjonen og møtte han, ein mørk, varm kveld først i juli. Det første vi måtte ha unnagjort, var å drikke dus. Vi hadde gått over til å skrive du i breva, men det måtte forseglast med ei skål. Han hadde ikkje fått veksle pengar enno, måtte låne av meg til sjampanjeflaska.
            Han var snart 35 år no, eg godt på veg mot dei 25. Han var innstilt på å bli verande ungkar, og hadde sagt frå om det i breva – berre så eg visste det.
            ”Eg trur fast at ekteskap øydelegg talentet, både hjå mann og kvinne. Ein kan køyre upp med motprov, men dei er få. For ein bokmann som ikkje er økonomisk uavhengigmådet vera drepande å ha huslyd…Kjære Halldis, du hev eit kostbart talent å ta vare på, vil du bli ein stor lyrikar so vent, vent med å smi deg fast…”
            Til det hadde eg svara: ”Og aldri vil eg gifte meg, trur eg.”
Så alt var klart mellom oss slik.
            Når det gjaldt å gifte seg eller ikkje, var han nok påvirka av sin venn Mikkjel, som på denne tid var innbiten motstandar av ekteskapet – men som likevel gjekk bort og gifte seg før vi hadde komme oss iveg til presten. Dertil hadde han tydeligvis forlese seg på dr. Ravns beretning i Sigurd Hoels EN DAG I OKTOBER, ei bok og ein forfattar som han sette svært høgt. Han hadde alltid stor respekt for autoritetar, og rekna Sigurd Hoel som ein autoritet i eitt og alt. Hadde Sigurd Hoel sagt at ekteskapet var ein forkasteleg institusjon – ja vel, så var det slik. Dei første trettene vi hadde, var nettopp om dr. Ravns beretning. Eg sa eg ville skrive fru Ravns beretning, så skulle han få sjå at det var ikkje berre den arme Tordis som var skuld i at det Ravnske ekteskapet forliste så grundig.
            Han skulle aldri gifte seg, nei visst. Så eg trudde i grunnen ikkje at det var nokon friar som kom. Men det var det.
 
Ein solvarm julisøndag sat vi ved Lac Taney, ein idyllisk liten fjellsjø i Canton de Vaud. Hittil hadde vi ikkje tala om korleis framtida skulle bli. No var det med eitt stunda kommen da vi måtte til med det. Han fortalde at han åtte ein gard i Vinje, og drog eit par fotografi opp av lomma og viste meg. Sa at skulle vi leve saman, måtte det bli der. Noko by- og bohemliv, som han lenge mistenkte meg for helst å ville hatt, hadde han ikkje mot på, da ville vi fått det så smått at ”livets største vågestykke”, dvs. ekteskapet, heilt sikkert kom til å mislykkast.
 

Frå Halldis Moren Vesaas: I Midtbøs bakkar. Aschehoug 1995. Side 12-14.
Publisert med løyve frå forfattar og forlag. Elektronisk utgåve ved Nynorsk kultursentrum 2011.
© Anna publisering eller offentleg bruk kan berre gjerast med løyve frå forfattar og forlag.