Alt inkludert

(Roman, 2015, utdrag)

- Kven er det som ringer, svarte dama i telefonen.
Eg hadde sjekka FINN.no på jakt etter dødsbu. Vi trong så mykje grunnleggande. Då eg hadde funne eit dødsbu med adresse i overkommeleg avstand frå oss, ringde eg og spurde når eg kunne komme.
Eg sa namnet mitt, men det verka ikkje som det var tilstrekkeleg informasjon for henne. Ho spurde og grov om alt, barn og utdanning og yrke. Eg likte henne ikkje. Eg kunne ikkje forstå kva relevans alt dette hadde for dødsbuet.
- Eg har ei dotter, og vi har nett flytta til byen, sa eg.
Det blei stilt. Meir ville eg ikkje seie.
- Ja, unnskyld at eg spør, men eg orkar berre ikkje at kven som helst skal komme inn hit, viss du forstår.
Eg forstod. Ho skulle vurdere om eg var verdig dødsbuet? Dette hadde eg ikkje tid til.
- Du får vel nesten berre ta sjansen på at det går bra, sa eg, og la til at det ikkje betydde noko frå eller til for meg. - Eg ringer berre til eit anna dødsbu, sa eg og la på.
Etter ei stund ringde ho opp igjen og sa det var greitt. Eg måtte unnskylde, ho var litt på tuppa. Eg kunne komme når som helst. Eg noterte adressa i kalenderen på mobilen, og sende samtidig ein sms til Frøydis med spørsmål om eg kunne sende Maja bort eit par timar, eg hadde nokre ærend igjen. Det var som vanleg heilt greitt, «ein unge frå eller til...».

Eg fann adressa i ei sidegate midt i sentrum, ein av desse gamle bygardane som ein gong hadde vore ærverdige. Gjennom nokre av vindauga gjekk det an å sjå gammaldagse lysekroner og rosettar i taket, mens det hang provisoriske gardiner og slong i andre. Utanfor inngangsdøra stod nokre bosspann med gapande lokk og bossposar som taut ut. Kråker hadde nappa og hakka i dei, og noko av avfallet låg slengt på bakken rundt bosspannet. På eit skilt på muren på andre sida var det bilde av ei stor rotte og påskrifta «Ikkje mat rottene!». Eg gjekk inn i den mørke gangen med syklar parkert langs begge veggene. Døra i tredje etasje stod open. Eg gjekk inn og fekk straks auge på kvinna. Vi handhelsa, og ho presenterte seg som Karianne.
- Det er eg som er Agnes, vi snakka saman ...
- Berre gå inn, sa ho.
Ho var verken imøtekommande eller på nokon måte interessert i meg. Dette var tydelegvis noko ho ville ha overstått så fort og effektivt som råd. Ho stod forretningsmessig ved døra med ei blokk i hendene, som ein annan meklar, som hadde invitert til vising i mora sitt dødsbu. Eg tenkte at ho såg litt for ung ut til å ha ei død mor, kanskje det hadde skjedd noko? Ho såg nesten sånn ut, såra, på ein måte.
- Går det bra, spurde eg.
- Bra og bra. Mor mi er død, sa ho
- Eg er lei for det, sa eg.
Eg klarte ikkje å seie kondolerer. Eg har aldri forstått kva det er for eit ord, eg hadde garantert uttalt det feil viss eg skulle bruke det.
- Det treng du jo ikkje vere. Det er ikkje derfor eg sette inn annonse på FINN, sa Karianne.
- Nei det er klart, men ...
- Nokon har alt vore her og tatt med seg nokre vasar. Dei sa det var Benny Motzfeldt-vasar, eller kva det var dei sa. Det seier meg ingenting, stygge var dei uansett, sa ho.
To menn kom trampande inn døra, opplagt austeuropearar. Dei nikka til Karianne, og gjekk inn i stua der dei blei ståande og sjå seg rundt. Dei smilte og småsnakka saman mens eg og Karianne blei ståande og sjå på dei. Plutseleg begynte dei å fotografere stua og vise bilda til kvarandre mens dei diskuterte livleg.
-Veldig fin stue, sa han eine.
- Kvar sin smak, mumla Karianne.
- Vi vil også ha ei slik stue, sa han.
Karianne nikka og smilte stivt tilbake.
- Vi tar alt her inne, sa han.
- Alt?
- Ja, vi har eit heilt tomt rom som vi treng å fylle opp. Det er omtrent på størrelse med dette rommet. Vi trur alt vil passe inn der. Det blir ei fin stue.
Karianne såg sjokkert ut. Ho såg på meg.
- Skulle ikkje du ha noko?
Eg sa at eg berre var ute etter dyner og sengetøy og laken og slike ting. Eg viste henne rullen med svarte plastposar:
- Det er alt eg klarer å ta med meg på bussen.
Ho himla med auga.
- Laken? Jaja, berre ta det du vil. Forsyn deg!
Ho viste meg soverommet og skapet med sengetøy og dukar. Det var sjølvsagt fullt utstyrt. Litt umoderne mønster, men sikkert god kvalitet. Eg begynte straks å stappe tøyet ned i posane. Eg kunne klare å bere fire halvfulle posar, ikkje meir. Eg tok to dyner og to puter og stappa dei i posane.
Mennene hadde vore ute og henta banankassar. Han eine begynte å pakke alt lausøyret, nips og lamper i esker, mens han andre begynte å bere ut møblar. Karianne gjekk fram og tilbake i gangen og kunne sjå inn til både dei og meg mens vi pakka ned innbuet til mor hennar. Ein gong kunne eg tydeleg høyre henne snakke bak meg.
- Herregud, sa ho.
Eg reiste meg opp og snudde meg. Vi såg på kvarandre.
- Du er sikker på at du ikkje vil ha noko av dette sjølv, sa eg.
- Ha noko av dette?
Ho var irritert i stemma.
- Eg har det eg treng. Det du ikkje har klart å skaffe deg til du er førti år, treng du ikkje, sa ho.
Eg rekna med det var eit stikk til meg. Ho tolte meg ikkje, at eg kom hit, ei kvinne på hennar eigen alder, for å fylle posar med heilt basale ting som sengetøy og dyner.
- Det folk ikkje tar med seg no, kastar eg, sa ho, og la hissig til: - Rett på dynga!
- Du vil ikkje ha nokon minne etter mor di, då, sa eg.
Det var mest for å gi henne eit stikk tilbake. Ho var ikkje sympatisk.
- Eg treng ikkje desse tinga for å minnast mor, sa ho og snudde seg bort. - Ho hadde kreft, ein forferdeleg sjukdom. I fleire år heldt dei på med henne, den eine kuren og operasjonen etter den andre, skar i henne og opna henne opp. Dei brukte sikkert millionar av kroner på henne, sa ho. - Men sanninga er: Det var aldri håp.
- Håp for kva?
- For å overleve.
- Det er det vel ikkje for nokon av oss, sa eg.
Ho snudde seg til meg med dette såra uttrykket igjen.
- Nei, men kva for eit liv var det dei kjempa for å gi henne på slutten? Det var eit helvete for henne. Kvar einaste dag i fire år. Og for oss.
- Det får ein jo til å tenke, sa eg.
- Kva då?
-At det nokre gonger kan vere meir hensiktsmessig å satse på trafikksikring enn dyr kreftmedisin.
- Kva sa du?
- Det kan potensielt redde fleire liv å satse på trafikksikring ...
Ho såg på meg som om eg kom frå ein annan planet. Ein augeblink såg det ut som ho skulle fike til meg, men så berre trekte ho på skuldrene og sa det var det same for henne.
- Mor er død, sa ho og gjekk inn i stua. Der hadde dei to mennene no klart å tømme heile rommet på imponerande kort tid.
Karianne stilte seg midt i rommet med armane tungt langs sida, som om ho venta på at dei skulle ta henne også med seg, for å plassere henne på same plass i stua til mora, der dei no hadde tenkt å føre den opp igjen. Då telefonen hennar ringde, brydde ho seg ikkje om å snakke lågt slik at vi andre ikkje skulle høyre.
- Heile livet til mor, no går det til hundane, sa ho. - Nei, du har rett. Kva hadde eg forventa når eg opnar heimen hennar for allslags. Du aner ikkje kva folk tar med seg, dyner!
Eg fekk det travelt med å komme meg ut. Eg raska med meg posane mine, og tenkte at folk har eit merkeleg forhold til sine døde. Dei har ikkje før fått dei i jorda, så skal dei rydde etter dei. Eg tok dei fire posane og gjekk. Det var eit styr å få alt saman med nedetter trappene og bortetter gata. Eg hadde fylt altfor mykje i dei, dei var for tunge og store, eg kunne ikkje slenge ein av dei på ryggen, eg måtte bere alle saman. Eg klarte berre gå svært korte distansar før eg måtte stoppe og ta betre tak. Det er ingen som strever så mykje som eg, tenkte eg. Det er ingen andre damer som går og sleper på svarte bossekker. Alt eg såg, var jenter og damer med små lette vesker over armen og iPhone i handa. Lette som ljører gjekk dei i gatene.
Maja ringde mens eg sat på bussen med alle dei fire posane rundt meg. Ho sa ho ville heim.
- Har det skjedd noko, spurde eg.
- Eg vil berre heim.
- Berre gå heim då, eg kjem snart.
- Eg har ikkje nøkkel.
- Ring på døra til nokon av dei andre i huset. Dei slepper deg inn så du kan vente på meg i gangen. Eg er der snart.
Eg fann Maja sovande i trappa då eg kom heim. Det var noko ho hadde begynt med, å sovne midt på dagen. DS-en låg og blinka ved sida av henne. Eg gjekk først ned med alle posane i leilegheita før eg gjekk opp igjen for å hente Maja. Eg løfta henne opp og bar henne ned trappene og inn i stua. Der fekk eg lagt henne ned på sofaen. Ho sov tungt med eine armen utanfor. Eg såg på alle posane, og ein etter ein løfta eg dei og helte ut innhaldet på golvet. Ei ny lukt spreidde seg i rommet, lukta frå ei død kvinne. Eg tok så mykje eg kunne bere i armane, gjekk ut på vaskerommet og fylte vaskemaskina. Så tok eg DS-en til Maja og sette meg på golvet langs veggen. Eg likte så godt å vere i rommet med henne når ho sov, det fylte meg med ei heilt spesiell ro. Eg skrudde på spelet, eg hadde litt å ta igjen på Super Mario, og før eg visste ordet av det, hadde eg spelt vekk den tida det tar å vaske klede, og tydelegvis vel så det. På vaskerommet hadde nokon slengt kleda mine i ein haug på golvet og sett på ein ny vask. Det måtte vere Vytautas. Kunne han ikkje berre ha banka på døra og sagt at vasken var ferdig? No hadde kanskje kleda blitt skitne av det møkkete golvet. Eg bar dei med meg for å henge dei opp på tørkestativet ute. Eg hadde enno ikkje sett at nokon hadde brukt det. Sola varma og skein i ansiktet mens eg heldt på, og det fylte meg med ei nesten overveldande glede å henge opp dei reine kleda. Nokre naboar gjekk forbi, og vi helsa på kvarandre.
- Fin dag for klestørk, sa eg.
Dei nikka og smilte tilbake. Eg var ei som kunne vise fram laken og dynetrekk til folk som gjekk forbi. Og i denne augeblinken, med sol i ansiktet og nfvaska klede på snora, fekk eg kjensla av å vere heilt på høgde med alle andre.

 __________________________________________________________________

Frå Marit Eikemo: Alt inkludert. Samlaget 2015. Side 66-72.
Publisert med løyve frå forfattar og forlag. Elektronisk utgåve ved Nynorsk kultursentrum 2016.
© Anna publisering eller offentleg bruk kan berre gjerast med løyve frå forfattar og forlag.
___________________________________________________________________